Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Historia

23 lutego 2025 r.
20:05

Kinematografia w Lublinie. Gdzie nasi rodzice chodzili oglądać filmy

Autor: Zdjęcie autora MG

W szczytowym okresie (lata 60. XX w.) w Lublinie funkcjonowało 16 kin. Do kultowych, które pamiętają całe pokolenia należą nie istniejące już: „Kosmos”, „Robotnik”, „Wyzwolenie” czy „Staromiejskie”. Zobaczmy, jak wyglądały te legendarne miejsca.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

Pierwsza pokaz filmowy w Lublinie odbył się w styczniu 1899 roku w gmachu Teatru Wielkiego (dzisiejszy Teatr im. Juliusza Osterwy) przy ulicy Narutowicza. Nowa rozrywka bardzo przypadła do gustu lublinianom. Do legendarnych kin tego okresu należą: Rialto, Corso i Apollo.

Na przełomie lat 50. i 60. swój drugi okres świetności przeżywało przedwojenne kino Apollo, któremu nadano nową nazwę – Wyzwolenie. Stało się ono nieoficjalnym salonem kulturalnym miasta. Na widowni regularnie pojawiała się lubelska elita: znani lekarze, dziennikarze, aktorzy, literaci, a na scenie zaś gościły najatrakcyjniejsze zespoły rozrywkowe. W repertuarze kina znajdowały się najnowsze i najlepsze filmy, zwłaszcza dzieła odkrywanej wówczas w Polsce kinematografii francuskiej czy twory włoskiego neorealizmu.

Pod koniec lat 50. rozpoczęto budowę kina Kosmos, które miało stać się wizytówką Lublina. Kosmos był kinem dosyć nowoczesnym, posiadał największą liczbę miejsc, która w szczytowym okresie wynosiła 800 foteli.

Inne z przedwojennych kin, które wyświetlały filmy także i po wojnie, to kina Robotnik (przy ul. 1 Maja 31, przemianowane z Venus) i Gwiazda. To ostatnie zyskawszy status ,,kina szkolnego” serwowało uczniom liczne filmy oświatowe.  Zdarzało się jednak, że wyświetlano w Gwieździe – nie objęte oficjalną dystrybucją – przedwojenne perełki polskiego filmu z Jadwigą Smosarską, Hanką Ordonówną, Eugeniuszem Bodo czy Mieczysławą Ćwiklińską w rolach głównych.

Niewielkie kino mieściło się także przy placu Łokietka, w sali konferencyjnej ratusza, przez co nosiło nazwę Ratusz. Kameralna atmosfera tego miejsca przyciągała głównie osoby starsze, zwłaszcza ze środowiska inteligenckiego, które żywo uczestniczyły w dysputach działającego tu dyskusyjnego klubu filmowego.

Kino powstało także na nowo wybudowanym osiedlu Mickiewicza. Grażyna – tak nazwano nowy przybytek X Muzy – pierwotnie była barakiem, w którym mieściła się stołówka i świetlica ekip budowlanych. Kinem kierował operator Mieczysław Gruszczyński, który wcześniej przez kilka lat wędrował po Lubelszczyźnie z przenośnym aparatem projekcyjnym.

Istniało w Lublinie także kilka tzw. kin zakładowych (prowadzonych przez zakłady pracy). Takie kino miała lubelska cukrownia przy ul. Krochmalnej oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych (FSC). Pierwsze nazywało się Kryształ, drugie – Przyjaźń, a łączył je dzielnicowy charakter – miejscowa publiczność niechętnie odnosiła się do kinomanów z innych części miasta.

Trzy kina zakładowe mieściły się w Śródmieściu. Niewielkie kino Lex, rezydujące w sali konferencyjnej Prokuratury Wojewódzkiej przy ul. Okopowej, popularnie zwane „przy prokuraturze”, kino Gwardia w gmachu Komendy Wojewódzkiej MO przy ul. Narutowicza oraz kino Grunwald w sali widowiskowej Domu Żołnierza przy ul. Żwirki i Wigury.

Jedynym kinem z szerokim, panoramicznym ekranem było kino Koziołek, które mieścił o się w dzisiejszym budynku Lubelskiej Spółdzielni Spożywców Społem na rogu Lubartowskiej i al. Tysiąclecia.

Oprócz stałych kin istniały w Lublinie dwa letnie. Pierwsze powstało w miejsce kina Lex, a zajmowało dziedziniec na tyłach gmachu prokuratury przy ul. Okopowej.Drugie kino letnie o nazwie Ryś znajdowało się na tyłach Sądu Rejonowego. Drewniane ławki stały tu na trawie wśród modrzewi, ekran i kabina projekcyjna usytuowane były od strony budynku Izby Skarbowej (wykorzystywano tutaj technikę tylnej projekcji, przy której aparat projekcyjny znajduje się z tyłu ekranu).
źródło: Kinematografia w Lublinie (1945 – 1989), Joanna Stachyra.

e-Wydanie

Pozostałe informacje

W ostatnie kolejce sezonu zasadniczego ChKS Chełm pokonał MCKiS Jaworzno 3:0

ChKS Chełm lepszy od MCKiS Jaworzno

W ostatnim spotkaniu sezonu zasadniczego ChKS Chełm pokonał MCKiS Jaworzno 3:0. MVP meczu wybrany został przyjmujący ekipy z Chełma Tomasz Piotrowski

Nawet 1800 zł. Nowy dodatek dla służb mundurowych
galeria

Nawet 1800 zł. Nowy dodatek dla służb mundurowych

Nowy dodatek dla służb mundurowych ma poprawić warunki życia funkcjonariuszy, zwłaszcza tych stacjonujących z dala od swoich domów. Reforma obejmie funkcjonariuszy służb mundurowych. Każdy będzie mógł skorzystać z jednej z czterech form wsparcia.

Budowa drugiej nitki obwodnicy Kocka i Woli Skromowskiej
Wideo/Dużo zdjęć
galeria
film

Kock za rok ominiemy ekspresowo

8,5 kilometra obwodnicy Kocka za rok zmieni się w prawdziwą ekspresówkę. Już widać zarys drugiej nitki drogi i nowe mosty. Za 12-14 miesięcy prace będą zbliżać się ku końcowi.

Sebastian S. piłkarz Górnika Łęczna

Szokujące doniesienia dotyczące piłkarza Górnika Łęczna. Klub zabrał głos

Szokujące doniesienia z obozu Górnika Łęczna. Jak podała lubelska „Gazeta Wyborcza”, jeden z zawodników zielono-czarnych ma postawione zarzuty fizycznego i psychicznego znęcania się nad swoją partnerką

W pierwszym meczu z Treflem Start wygrał 122:121

PGE Start Lublin w piątek zagra w Sopocie z mistrzem Polski

PGE Start Lublin w piątek wieczorem zagra z Treflem Sopot, czyli aktualnym mistrzem Polski, który obecnie zajmuje drugie miejsce w tabeli Orlen Basket Ligi. Spotkanie zaplanowano na godz. 18.

Obuwie sportowe z Chin przechwycone przez Krajową Administrację Skarbową

Podrabiane buty za 1,5 miliona zł przechwycone przez lubelskich celników

Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z Oddziału Celnego w Chełmie odkryli ponad 4,5 tysiąca par podrabianych butów sportowych. Towar znajdował się w składzie celnym na terenie powiatu chełmskiego i pochodził z Chin. Kontrola wykazała, że buty bezprawnie oznaczono znakami towarowymi znanego producenta odzieży sportowej.

Skok stulecia. Jego łupem padły papierosy i alkohol

Skok stulecia. Jego łupem padły papierosy i alkohol

Policjanci z Terespola zatrzymali mężczyznę odpowiedzialnego za kradzież ze sklepu. Zginął alkohol i papierosy. Sprawca może spędzić w więzieniu nawet 10 lat.

zdjęcie ilustracyjne

Terenówki rozjeżdżają łąki nad Bugiem. Mieszkańcy: „Może postawić znaki zakazu”

Nielegalne rajdy terenówek stają się zmorą nadbużańskich wsi. Radni i mieszkańcy gminy Janów Podlaski skarżą się, że problem narasta.

Farben Lehre, The Bill i Zenek Kupatasa zagrają w Zgrzycie
koncert
4 kwietnia 2025, 18:00
film

Farben Lehre, The Bill i Zenek Kupatasa zagrają w Zgrzycie

Najbliższy piątek (4 kwietnia) w Fabryce Kultury Zgrzyt upłynie pod znakiem brzmień w klimacie punk i reggae. Na jednej scenie zagrają: Farben Lehre, The Bill oraz Zenek Kupatasa. To wyjątkowe wydarzenie obiecuje solidną porcję melodyjnego punk-rocka, nieokiełznanego pogo pod sceną i pozytywnych wibracji.

Morawiecki i Obajtek przyjadą do Białej Podlaskiej. Będą mówić o cudzoziemcach i Małaszewiczach

Morawiecki i Obajtek przyjadą do Białej Podlaskiej. Będą mówić o cudzoziemcach i Małaszewiczach

Były premier Mateusz Morawiecki (PiS) spotka się z mieszkańcami Białej Podlaskiej. Nie przyjedzie sam – towarzyszyć mu będzie Daniel Obajtek (PiS), były prezes Orlenu.

Lublin przebuduje Żłobek nr 9. Powstanie 180 nowych miejsc dla dzieci

Lublin przebuduje Żłobek nr 9. Powstanie 180 nowych miejsc dla dzieci

Miasto ogłosiło przetarg na modernizację placówki przy ul. Zelwerowicza. Inwestycja, dofinansowana kwotą 6,5 mln zł, pozwoli zwiększyć liczbę miejsc opieki do 390 i poprawić warunki dla dzieci oraz personelu.

Straż Graniczna odmówiła przyjęcia wniosku o azyl obywatelce Gwinei

Straż Graniczna odmówiła przyjęcia wniosku o azyl obywatelce Gwinei

Tylko jeden wniosek o udzieleniu ochrony międzynarodowej został odrzucony przez funkcjonariuszy straży granicznej po wejściu w życie przepisów.

Łada wygrała pierwszy mecz na wiosnę

Siedem goli Łady 1945 Biłgoraj, sześć Sygnału i komplet wyników Keeza IV ligi

Do trzech razy sztuka mogą powiedzieć kibice i piłkarze Łady 1945 Biłgoraj. Drużyna Marcina Zająca po dwóch remisach z rzędu wreszcie wywalczyła pełną pulę. W środę pokonała u siebie rezerwy Avii aż 7:0.

Bartosz Zmarzlik w piątek w Łodzi będzie głównym faworytem do zwycięstwa

MAXTO ITS Indywidualne Międzynarodowe Mistrzostwa Ekstraligi. Zmarzlik znów faworytem

W piątek wieczorem na łódzkiej Moto Arenie odbędzie się dwunasta edycja MAXTO ITS Indywidualnych Międzynarodowych Mistrzostw Ekstraligi imienia Zenona Plecha. W stawce znalazło się trzech żużlowców Orlen Oil Motoru Lublin: Bartosz Zmarzlik, Dominik Kubera oraz Wiktor Przyjemski

rektor UM w Lublinie - prof. Wojciech Załuska
rozmowa

Poważne zarzuty w stronę Uniwersytetu Medycznego. Rektor: sprawa będzie mieć finał w sądzie

W lokalnych mediach pojawiły się zarzuty w stronę Uniwersytetu Medycznego i jego kierownictwa. Sprawa odbiła się szerokim echem. Postanowiliśmy zapytać rektora uczelni o to, jak odniesie się do oskarżeń.

ALARM24

Masz dla nas temat? Daj nam znać pod numerem:
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

kliknij i poinformuj nas!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium