Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Lublin

22 sierpnia 2022 r.
21:30

Kolejne niespodziewane odkrycia w kościele w Lublinie

Autor: Zdjęcie autora agdy
Kilkaset lat temu ktoś zamalował polichromie zdobiące ołtarz
Kilkaset lat temu ktoś zamalował polichromie zdobiące ołtarz (fot. Piotr Michalski)

Kościół ewangelicki w Lublinie nie powiedział ostatniego słowa gdy chodzi o znaleziska i zagadki. Podczas renowacji ołtarza natrafiono na XVIII wieczne polichromie. Gdyby tego było mało, jest kilka warstw malarskich. Możliwe, że dwa pulchne aniołki, które teraz górują nad białym, surowym wnętrzem świątyni, namalowano w różnym czasie.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

Stojący w środku miasta kościół parafii ewangelicko-augsburskiej Świętej Trójcy od lat jest wpisany do rejestru zabytków i wydawał się budynkiem, który nie ma żadnych tajemnic. Tymczasem trwający etapami remont dostarcza kolejnych rewelacji.

Inskrypcje i butelki

Najpierw pracownicy spółki cywilnej PKZ Lublin, którzy prowadzą tu prace natrafili na inskrypcję zostawioną dla potomnych. Odnaleziona została belka z podpisami ówczesnego pastora i członków rady parafialnej oraz datą remontu - 1892.

W czerwcu tego roku okazało się, że w jednym z kamiennych wazonów zdobiących elewację leży butelka po piwie a w niej list. Był to dokument sygnowany pieczęcią, pamiętającą początki istnienia lubelskiej parafii, napisany w 1878 roku. Najprawdopodobniej z okazji zakończenia prac remontowych w budynku kościoła, który wzniesiono w Lublinie między 1785 a 1788 rokiem. Teraz wiemy, że to nie wszystko, czym może zaskoczyć świątynia.

Prace konserwatorskie, oprócz tych związanych z remontem dachu czy elewacji prowadzone są też wewnątrz. Wiele czasu poświęcono ołtarzowi, który miał na sobie kilka warstw olejnej farby i jak zauważyli specjaliści, jest w bardzo złym stanie. Jedną z czynności był demontaż drewnianych detali, które zdobiły jego zwieńczenie. Wówczas okazało się, że pod elementami snycerki, farbą i kurzem są polichromie.

Anioł pasterzom

Obramowany kwadrat przedstawia dwa aniołki i napis Gloria in Excelsis Deo. W tle rozchodzą się promienie, a górę obramowania wieńczy korona. Jeśli się dobrze przypatrzeć odsłoniętemu malowidłu, nawet laik dostrzeże liście lub stylizowany wieniec w kształcie serca.

– Z bezpośredniego oglądu wynika, że tam są jeszcze kolejne warstwy. Inny jest napis pod spodem, inaczej ułożone liternictwo. Prawdopodobnie jeden aniołek, typowe barokowe putto jest z wcześniejszej warstwy a drugi namalowany w innej konwencji z kolejnego przemalowania. Wymaga to precyzyjnego rozpoznania. Wychodzi też jakiś ornament obramiający przedstawienie – komentowała Barbara Stolarz, zastępca lubelskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków, która wczoraj oglądała okrycie pracujących w kościele konserwatorów.

Ci datują polichromie na XVIII wiek ale może się okazać, że kolejne przemalowania są XIX-wieczne. Jest też sugestia, że niektóre elementy były złocone.

– Chwała na wysokości, to doksologia liturgiczna, śpiewana w kościele (formuła liturgiczna, głosząca chwałę Boga – red.). Są to słowa anioła, który zwiastował pasterzom narodzenie Chrystusa. Wezwanie jest uniwersalne – mówi ks. Grzegorz Brudny, proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Lublinie, który dodaje, że aniołki to częsty element barokowy, pojawiają się na ołtarzach. Możliwe, żeby usprawiedliwić ich obecność, dodano napis, bo „Chwała na wysokości Bogu” powiedzieli aniołowie.

Purytanie i tajemnica ołtarza

– Będziemy brać pod uwagę sugestie służb konserwatorskich, konserwatorów prowadzących prace i rady parafialnej. Osobiście uważam, że polichromie trzeba zakonserwować i wyeksponować – komentuje proboszcz pytany o dalsze losy aniołków pod sufitem. Do tej pory głównym kolorystycznym elementem białego ołtarza było wyeksponowane w złotej ramie XVII-wieczne płótno „Ostatnia Wieczerza” i „Ukrzyżowanie”.

Kolejne zagadki dotyczą samego ołtarza, bo obecność aniołków to jedno, ale kiedy zniknęły?

W wielu źródłach można znaleźć informacje, że wyposażenie wnętrza kościoła Świętej Trójcy stanowi wczesnobarokowy ołtarz przeniesiony w końcu XVIII-wieku ze zboru w Piaskach. Proboszcz potwierdza ten fakt i cytuje publikację dotyczącą historii parafii, że zwieńczenie ołtarza jest późniejsze, powstało w XIX wieku, z fundacji Jana Dawida Geisslera.

– Może po przeniesieniu z Piask, kiedy lubelski kościół stał się kościołem dla ewangelików reformowanych i luteran reformowanych, a reformowani jeszcze bardziej przestrzegali skromności i byli purytańscy, zdecydowano się na inny wystrój. I wówczas polichromię zamalowano. Luteranie nie podchodzą do malowideł tak restrykcyjnie, przykładem są kościoły w Świdnicy czy Jaworznie – tłumaczy ks. Grzegorz Brudny, który przyznaje, że trudno stwierdzić co wówczas z Piask do Lublina trafiło.

Nie wiadomo też co oznaczały „przenosiny” ołtarza, bo jak zauważają konserwatorzy jest on murowany. Dzięki prowadzonym pracom mogli stwierdzić, że jest tam niewiele drewnianych elementów – wazony czy głowice kolumn.

– Gdyby ołtarz był z granitu albo innego kamienia, to w blokach by go można transportować. Ale tu jest masa cegieł, dziesiątki ton. Ściana z tyłu jest cała murowana. On powstał tu, na miejscu – komentuje Piotr Mazurek, współwłaściciel spółki cywilnej PKZ Lublin, która remontuje zabytkowy kościół.

***

Zakończenie prac planowano na jesień lub koniec tego roku. Z uwagi na ostatnie znalezisko, którego nikt nie brał pod uwagę, termin się pewnie przesunie, nie mówiąc o dodatkowych funduszach, które parafia musi zdobyć.

Obraz z 1628 roku z warsztatu niemieckiego lub niderlandzkiego, który był w ołtarzu ewangelickiego kościoła, na czas remontu jest eksponowany w siedzibie głównej Muzeum Narodowego w Lublinie.

Ołtarz przed renowacją (fot. Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków)
e-Wydanie

Pozostałe informacje

Policyjny dozór i zakaz zbliżania się do poszkodowanego nałożył sąd na agresywnego kierowcę. Za to co zrobił grozi mu więzienie

Podszedł do kierowcy i strzelił mu w głowę. Ucho we krwi

Do zdarzenia doszło na ul. Szczebrzeskiej w Zamościu. Jednego z kierowców tak bardzo oburzył manewr drugiego, że podszedł do jego auta, wyciągnął broń pneumatyczną i strzelił mu w głowę. Poszkodowany przeżył, ale jego ucho wymagało medycznej interwencji.

VIVO! Lublin zaprasza na 10 – te Urodziny Piątek i sobota 7 – 8 marca

VIVO! Lublin zaprasza na 10 – te Urodziny Piątek i sobota 7 – 8 marca

Dziesięć lat temu, 4 marca 2014 roku, mieszkańcy Lublina po raz pierwszy przekroczyli próg centrum handlowego przy Al. Unii Lubelskiej. Obiekt, wybudowany w sąsiedztwie Zamku Lubelskiego, od samego początku wzbudzał ogromne zainteresowanie. Dziś, po dekadzie działalności, VIVO! Lublin to nieodłączna część krajobrazu miasta i jeden z najważniejszych punktów handlowych regionu. Z okazji rocznicy centrum zaprosi w dniach 7 – 8 marca do wspólnej zabawy podczas wydarzenia „Urodziny POP-ARTe prezentami - dla NIEJ, dla NIEGO, dla WAS!”. Szykuje się więc wiele ciekawych atrakcji w tym akcja z nagrodami za zakupy, konkurs z z prezentami od sklepów, warsztaty i oczywiście rocznicowy tort.

BKS Bodaczów (żółte stroje) po tym weekendzie ma sporo powodów do zadowolenia

Zamojska klasa okręgowa. „Celowniki” przed ligą coraz lepiej nastawione

Start zamojskiej klasy okręgowej za pasem, a forma strzelecka w zasadzie wszystkich zespołów „najciekawszej ligi świata” idzie w górę

Ryszard Kielar ze starostą

Miało być sześć lat, a wyszło pół roku. Kolejny dyrektor odchodzi ze szpitala powiatowego

Kadencja dyrektora parczewskiego szpitala nie potrwa jednak do 2030 roku. Ryszard Kielar zrezygnował z tej funkcji.

Szukali go od grudnia. Ciało mężczyzny znaleźli wędkarze

Szukali go od grudnia. Ciało mężczyzny znaleźli wędkarze

38-letni mieszkaniec Jaszczowa w gminie Milejów zaginął w grudniu zeszłego roku, tuż przed świętami. Jego ciało znaleziono wczoraj w rzece Wieprz, w okolicach wioski Klarów w powiecie łęczyńskim.

Zarządzanie flotą z poziomu aplikacji – jak to działa i jakie przynosi korzyści?

Zarządzanie flotą z poziomu aplikacji – jak to działa i jakie przynosi korzyści?

W dobie cyfryzacji i automatyzacji procesów biznesowych zarządzanie flotą pojazdów staje się coraz bardziej efektywne dzięki aplikacjom mobilnym i systemom telematycznym. Takie rozwiązania pozwalają na bieżąco monitorować pojazdy, optymalizować trasy oraz redukować koszty operacyjne. Jak działa zarządzanie flotą z poziomu aplikacji i jakie korzyści przynosi firmom?

W Lubartowie rośnie Park Targowa. Zatrudnią nawet 400 osób

W Lubartowie rośnie Park Targowa. Zatrudnią nawet 400 osób

Niedaleko ronda łączącego ul. Lubelską z drogą krajową nr 19, obwodnicą Lubartowa, rośnie nowy park handlowy. To będzie największy obiekt tego rodzaju w regionie. Pomieści nie tylko liczne sklepy, ale także gabinety medyczne i restauracje. Otwarcie jeszcze w tym roku.

Trzy mecze i tylko jeden punkt. Górnik Łęczna wciąż czeka na premierową wygraną w rundzie wiosennej

Trzy mecze i tylko jeden punkt. Górnik Łęczna wciąż czeka na premierową wygraną w rundzie wiosennej

Górnik Łęczna wciąż czeka na pierwsze zwycięstwo w rundzie wiosennej. Po remisie z ŁKS Łódź i wyjazdowej przegranej z Polonią Warszawa zielono-czarni ulegli na swoim stadionie Zniczowi Pruszków. Drużyna zmagała się w tym spotkaniu ze sporą liczbą absencji, a sędzia podejmował w tym starciu kontrowersyjne decyzje. Jednak to wcale nie usprawiedliwia jej to przed tym, że zagrała jeden z gorszych meczów w obecnym sezonie

Amerykańska pomoc wojskowa dla Ukrainy wstrzymana
świat

Amerykańska pomoc wojskowa dla Ukrainy wstrzymana

Wszelka pomoc wojskowa dla Ukrainy ze strony Stanów Zjednoczonych - wstrzymana. Decyzję w tej sprawie podjął prezydent USA, Donald Trump, który chce upewnić się, czy wysyłane wsparcie "przyczynia się do rozwiązania konfliktu".

Czyja rakieta zabiła rolników w Przewodowie? Dyrektor FBI zarzuca kłamstwo Zełenskiemu

Czyja rakieta zabiła rolników w Przewodowie? Dyrektor FBI zarzuca kłamstwo Zełenskiemu

Był 15 listopada 2022 roku, gdy wystrzelona za naszą wschodnią granicą rakieta wleciała do Polski i uderzyła w plac przy suszarni zbóż firmy Agrocom w Przewodowie w powiecie hrubieszowskim. Zabiła dwóch obywateli naszego kraju. Nowe światło na tę sprawę rzucił nowy szef FBI, Kash Patel.

Co mówi o Tobie Twoje mieszkanie? Psychologia wnętrz w praktyce

Co mówi o Tobie Twoje mieszkanie? Psychologia wnętrz w praktyce

Czy zastanawiałaś się kiedyś, co Twoje mieszkanie mówi o Tobie? Nie chodzi tylko o estetykę czy modę na konkretne style wnętrzarskie. Twój dom to coś więcej – to odzwierciedlenie Twojej osobowości, wartości i emocji. Psychologia wnętrz to fascynujące narzędzie, które pozwala lepiej zrozumieć siebie poprzez przestrzeń, w której żyjesz.

Premiera w Klubie Muzycznym CSK
premiera
20 marca 2025, 19:00

Premiera w Klubie Muzycznym CSK

Po pięciu latach, jakie minęły od debiutu Wojciech Jachna Squad, ukazuje się nowe wydawnictwo zespołu zatytułowane „Ad Astra”, które 20 marca (czwartek) będzie miało swoją premierę koncertową w Lublinie.

Herve Matthys i Krystian Palacz mieli swój udział przy golu w Niepołomicach

Herve Matthys (Motor Lublin): Nie musimy już z niepokojem spoglądać na dół tabeli

Herve Matthys w niedzielnym meczu Motoru Lublin z Puszczą Niepołomice był jednym z bohaterów gości. Nie dość, że zrobił swoje w defensywie, to kilka razy znalazł się pod bramką rywali, a na dodatek popisał się jeszcze świetnym dośrodkowaniem, które na gola zamienił Arkadiusz Najemski.

Od lat nieużywana popadła w ruinę. Kładka nad ruchliwą drogą do wyburzenia
galeria

Od lat nieużywana popadła w ruinę. Kładka nad ruchliwą drogą do wyburzenia

Przez wiele lat służyła jako bezpieczne przejście między dwoma osiedlami. Prowadziła nad ruchliwą al. Tysiąclecia. Od 2012 roku pozostawała jednak niedostępna dla mieszkańców. Teraz zapadła decyzja o jej wyburzeniu. Kładka w dzielnicy Tatary, bo o niej mowa, niedługo przestanie istnieć.

Terytorialsi i Wody Polskie bliżej. Poćwiczą na wypadek kolejnej powodzi

Terytorialsi i Wody Polskie bliżej. Poćwiczą na wypadek kolejnej powodzi

2. Lubelska Brygada Obrony Terytorialnej oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej podpisały porozumienie o współpracy. To kolejny krok w kierunku wzmocnienia bezpieczeństwa mieszkańców województwa lubelskiego, związany z ostatnią powodzią na południu kraju.

ALARM24

Masz dla nas temat? Daj nam znać pod numerem:
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

kliknij i poinformuj nas!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Ogłoszenia

Najnowsze · Promowane
Budownictwo -> Materiały -> Sprzedam

rurakom

ZAMOŚĆ

179,00 zł

Budownictwo -> Materiały -> Sprzedam

kolkom

ZAMOŚĆ

119,00 zł

Różne -> Inne

masaż stóp

lublin

0,00 zł

Budownictwo -> Materiały -> Sprzedam

rurakom

ZAMOŚĆ

179,00 zł

Różne -> Sprzedam

pasek

ZAMOŚĆ

34,00 zł

Komunikaty