Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

9 sierpnia 2020 r.
20:08

Historyczny spacer we Włodawie. Śladami ostatnich Żydów

(fot. Jacek Barczyński)

Dwie wystawy, konferencje naukowe, wydawnictwa, dziesiątki zebranych relacji, setki pozyskanych archiwalnych zdjęć: to efekt dwóch projektów Muzeum - Zespół Synagogalny we Włodawie. W obu przypadkach stawką jest przywołanie społeczności żydowskiej, która w tym mieście przed wojną stanowiła większość

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować

Włodawscy muzealnicy właśnie przystąpili do wdrażania drugiego etapu ubiegłorocznego projektu „Getto we Włodawie - zapomniana karta historii”.

Dokumenty i konferencja

- W ramach pierwszego etapu projektu przez cały rok mogliśmy gromadzić wszelkiego rodzaju materiały i relacje na temat getta - mówi Anita Lewczuk vel Leoniuk, dyrektor włodawskiego muzeum. - Zlecaliśmy także tłumaczenia licznych dokumentów. Przygotowaliśmy też specjalne wydawnictwo. Cały ten nasz wysiłek na koniec roku przypieczętowała konferencja naukowa w Małej Synagodze.

Uczestnikiem konferencji m.in. był miejscowy historyk i były pracownik muzeum, dr Krzysztof Skwirowski. Wystąpił z wykładem „Zarys dziejów żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej we Włodawie w latach 1939-1943”. Przypomniał wówczas, że Niemcy getto we Włodawie wraz z powołaniem Judenratu utworzyli w styczniu 1940 r. W październiku i listopadzie 1942 r. rozpoczęły się deportacje do obozu zagłady w Sobiborze. Na części terenu został utworzony zamknięty obóz pracy z pół tysiącem robotników zatrudnionych w niemieckiej firmie melioracyjnej. Dla wszystkich pozostałych wydzielono kwartał przy ul. Jatkowej, obecnie Spokojnej. Z jego ustaleń wynikało też, że w 1941 r. we włodawskim getcie przebywało jeszcze około 6 tys. Żydów. Wśród nich byli także uciekinierzy bądź przesiedleńcy z Kalisza, Lubartowa, Chełma, Łodzi, Mławy, czy Radzynia. Kres istnienia całej tej społeczności nastąpił na początku maja 1943 r.

- Wszystkich Żydów, w tym także robotników z zamkniętego obozu, spędzono na Rynek - mówił podczas konferencji dr Skwirowski. - Stąd popędzono ich na stację kolejową, gdzie czekał już transport do sobiborskiego miejsca kaźni. Dopełnieniem zagłady na początku czerwca 1943 r. był wielki pożar, który objął teren getta w jego pierwotnych granicach. Z raportów ówczesnego komendanta Ochotniczej Straży Pożarnej wynikało, że przyczyna kataklizmu były podpalenia. Sam pożar trwał kilka dni.

Ostatni

Tegoroczny etap projektu ma przypieczętować wystawa „Obozy pracy przymusowej mieszkańców włodawskiego getta”.
- Jesteśmy już po kwerendach naukowych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Państwowego w Lublinie, Żydowskiego Instytutu Historycznego, czy lubelskiego Teatru NN - wylicza zaangażowana w projekt Agnieszka Ignatiuk, pracownik muzeum. - Przygotowujemy także kolejną konferencję naukową z udziałem uniwersyteckich profesorów z Lublina i prawdopodobnie także z Uniwersytetu Jagielońskiego w Krakowie.

Swój udział w tym wydarzeniu zapowiedziała także Małgorzata Niezabitowska, rzecznik rządu Tadeusza Mazowieckiego i współautorka albumu „Ostatni. Współcześni Żydzi polscy”. Jednym z jej bohaterów była Sara Ader, ostatnia włodawska Żydówka, która w połowie lat 80-tych przeprowadziła się do Lublina, skąd pochodził jej wcześniej zmarły mąż Rafael, rzezak związany z jedną z lubelskich synagog. Jego oryginalne narzędzia przechowywane są w zbiorach włodawskiego muzeum.

Grupa ocalałych Żydów włodawskich tuż po wojnie zebrana przed murem Dużej Synagogi (fot. Archiwum Muzeum – Zespół Synagogalny)

Świat utracony

Tegoroczny etap projektu ma także zaowocować nowoczesnym programem multimedialnym. Muzealnicy przygotowują też historyczne spacery po terenie dawnego getta. Ważnym elementem projektu jest także ogłoszony przez muzeum konkurs na trwałe upamiętnienie getta i „ostatniej drogi” (projekty były przyjmowane do końca lipca).

W ubiegłym roku włodawscy muzealnicy równolegle z projektem poświęconym tamtejszemu gettu prowadzili także nawiązujący do żydowskiej społeczności Włodawy projekt „Świat utracony”. Efektem tego przedsięwzięcia było między innymi pozyskanie oryginalnej Tory, która przed wojną była przechowywana i używana we włodawskiej synagodze. Po konserwacji ten budzący szczególne emocje wśród gości muzeum pochodzenia żydowskiego zabytek został godnie wyeksponowany.

Kolejnym nabytkiem był Talmud Babiloński opatrzony pieczątką prawdopodobnie włodawskiego mełameda G. J. Lejdermana. Ofiarodawcą był antykwariusz z Andrychowa. Z kolei miejscowy, znany przewodnik turystyczny Franciszek Jan Korzeniewski przekazał do muzealnych zbiorów modlitewnik Sary Ader.

Dla historyków i regionalistów

- Już na własną rękę udało nam się wypatrzeć i w końcu zakupić świetnie zachowany album ze zdjęciami wykonanymi we Włodawie w latach 1904-1905 - mówi Agnieszka Ignatiuk. Na sprzedaż wystawiła je obywatelka Rosji. Na szczególną uwagę zasługuje także darowizna od Gerarda Shmidta z Niemiec, syna byłego komendanta posterunku policji w okupowanej Włodawie. Składa się na nią zestaw zdjęć z domowego archiwum wykonanych w czasie wojny. Między innymi zostali na nich utrwaleni włodawscy Żydzi.
W ramach projektu muzeum zamówiło tłumaczenia szeregu dokumentów, wspomnień i pamiętników spisanych przez ocalałych Żydów włodawskich. Wśród tych dokumentów jest też wydana w Izraelu „Księga pamięci Żydów Włodawy i okolic”.

- Gotowe tłumaczenia już do nas wróciły - mówi dyrektor Lewczuk vel Leoniak. - Zostaną opublikowane, kiedy tylko uporamy się z ich naukową redakcją. Dla historyków i naszych regionalistów będzie to nie lada gratka.

Muzeum-Zespół Synagogalny ma tak skromny budżet, że pieniędzy ledwo wystarcza na płace dla garstki pracowników oraz bieżące utrzymanie muzealnych obiektów. Dlatego też tamtejsi muzealnicy bazują na środkach ze źródeł zewnętrznych. Na dwa etapy projektu poświęconego gettu pozyskali prawie 330 tys. zł, a na „Świat utracony”: 100 tys. zł.

e-Wydanie
Czytaj więcej o:

Pozostałe informacje

Trwa budowa brakującego fragmentu ścieżki

Przez lata ścieżki miasta i gminy nie mogły się połączyć. W końcu powstaje brakujący odcinek

Dobra wiadomość dla rowerzystów. Trwa budowa wyczekiwanego fragmentu ścieżki rowerowej w Sławacinku Starym, który połączy szlaki miasta i gminy.

Kampus uczelni

UMCS otwiera drzwi dla kandydatów

Stoiska z ofertą edukacyjną, doradztwo zawodowe i spacer po kampusie. Sprawdzamy, co Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej przygotował dla swoich kandydatów.

Nielegalny połów ryb na jeziorze. 48-latek w rękach policji

Nielegalny połów ryb na jeziorze. 48-latek w rękach policji

Można powiedzieć, że we "własne sidła" wpadł 48-letni mieszkaniec gminy Uścimów, który podejrzany jest o nielegalny połów ryb. Grozi mu nawet 2 lata pozbawienia wolności.

Dlaczego warto postawić na używane części samochodowe? Poznaj Global Parts!

Dlaczego warto postawić na używane części samochodowe? Poznaj Global Parts!

Zakup używanych części samochodowych to rozwiązanie, które zyskuje coraz większą popularność. Decydują o tym przede wszystkim względy ekonomiczne, dostępność oryginalnych części oraz troska o środowisko. Szczególnie właściciele starszych modeli samochodów doceniają ten sposób na utrzymanie swoich pojazdów w dobrym stanie technicznym. Jednak używane części to nie tylko oszczędność – to także świetna okazja do tuningu i personalizacji auta.

Jakub Rzeźniczak podpisał w Kraśniku umowę do końca sezonu 24/25, ale z opcją przedłużenia

Były reprezentant Polski zagra w Stali Kraśnik

W ostatnich dniach pojawiały się plotki, że były reprezentant Polski Jakub Rzeźniczak może wznowić karierę w Kraśniku. Ze względu na datę, czyli 1 kwietnia wielu kibiców uznało jednak te doniesienia za primaaprilisowy żart. Tymczasem w piątek czwartoligowiec rzeczywiście poinformował, że 38-letni obrońca podpisał ze Stalą kontrakt do końca sezonu.

"Chcę być Polakiem". Wojewoda przekazał akty obywatelstwa
ZDJĘCIA
galeria

"Chcę być Polakiem". Wojewoda przekazał akty obywatelstwa

Liczba obywateli Rzeczypospolitej Polskiej powiększyła się o 18 osób. Wojewoda lubelski wręczył polskie obywatelstwa, konstytucję oraz flagę RP.

Lublin w weekend będzie gospodarzem Akademickich Mistrzostw Polski w pływaniu

Lublin w weekend będzie gospodarzem Akademickich Mistrzostw Polski w pływaniu

Już w sobotę startują Akademickie Mistrzostwa Polski w pływaniu. Tym razem w zawodach, które będą rozgrywane na Aqua Lublin weźmie udział ponad tysiąc zawodników i zawodniczek, które reprezentują aż 86 uczelni z całego kraju.

Zdjęcie ilustracyjne

Zderzenie czterech pojazdów - poważne utrudnienia w ruchu

3 osobówki i dostawczak zderzyły się na trasie w kierunku Chełma. Utrudnienia mogą potrwać kilka godzin.

Sejm obniża składkę zdrowotną dla przedsiębiorców. Rząd podzielony, a opozycja przeciw

Sejm obniża składkę zdrowotną dla przedsiębiorców. Rząd podzielony, a opozycja przeciw

W piątek Sejm przyjął długo wyczekiwaną nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zmiana ta oznacza obniżenie składki zdrowotnej dla przedsiębiorców, a skorzysta na niej – według szacunków Ministerstwa Finansów – około 2,5 miliona małych i średnich firm. Reforma, która wejdzie w życie od 1 stycznia 2026 roku, będzie kosztować budżet państwa 4,6 miliarda złotych rocznie.

Food Truck Festivals powraca do Lublina! Kulinarna podróż dookoła świata
4 kwietnia 2025, 15:00

Food Truck Festivals powraca do Lublina! Kulinarna podróż dookoła świata

Lublin znów stanie się stolicą ulicznego jedzenia! Już w drugi weekend kwietnia, na parkingu przed Motor Areną, odbędzie się długo wyczekiwany zlot food trucków – Food Truck Festivals. To nie tylko uczta dla podniebienia, ale również wyjątkowa okazja do spotkań i wspólnego spędzenia czasu.

Imprezy klubowe w weekend (4-5 kwietnia)
imprezy
4 kwietnia 2025, 20:00

Imprezy klubowe w weekend (4-5 kwietnia)

Lublin nie zwalnia tempa i nie zasypia. Czy czas dobry, czy czas zły, imprezuje przez cały czas. Nawet w post. Specjalnie dla was przygotowaliśmy krótki informator, gdzie w Lublinie odbędą się najlepsze imprezy.

Pomagają i chronią nie tylko ludzi. Policjanci wykazali się wielkim sercem

Pomagają i chronią nie tylko ludzi. Policjanci wykazali się wielkim sercem

Kolejny raz policjanci udowodnili, że ich motto "Pomagamy i chronimy" nie jest tylko pustym frazesem. Tym razem pomogli maleńkiej wiewiórce.

Poszukiwany za bójki i rozboje odnaleziony w Szwecji

Poszukiwany za bójki i rozboje odnaleziony w Szwecji

36-letni mieszkaniec powiatu chełmskiego poszukiwany listem gończym za rozbój został odnaleziony w Szwecji. Teraz w polskim więzieniu odsiedzi zasądzone 4 lata.

Fotowoltaika w gospodarstwie rolnym – jakie niesie za sobą korzyści?

Fotowoltaika w gospodarstwie rolnym – jakie niesie za sobą korzyści?

Współczesne gospodarstwa rolne charakteryzują się wysokim zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Chłodnie, suszarnie, systemy nawadniające oraz maszyny rolnicze generują znaczne koszty eksploatacyjne. W ostatnich latach ceny energii elektrycznej znacząco wzrosły, co stanowi poważne obciążenie finansowe dla rolników. Uzależnienie od konwencjonalnych źródeł energii może prowadzić do niestabilności kosztowej i negatywnie wpływać na rentowność produkcji.

Marcin Wójcik bawi i edukuje – został ambasadorem otoNoclegi.pl!

Marcin Wójcik bawi i edukuje – został ambasadorem otoNoclegi.pl!

Marcin Wójcik ambasadorem nowego serwisu noclegowego

ALARM24

Masz dla nas temat? Daj nam znać pod numerem:
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

kliknij i poinformuj nas!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium